بەپەلە

دوو سەرکردەی یەکێتی ئەوروپا لەگەڵ ئەردۆغان کۆبوونەوە

سەرکردەی یەکێتی ئەوروپا ڤۆن دێر لێین و میشل خواستیان بۆ پێشخستنی هاوکاری لەگەڵ تورکیا دووپاتکردەوە و لە لایەکەی دیکەشەوە، جەختیان لە نیگەرانی قوڵیان لە بڕیارەکەی ئەنقەرە بۆ کشانەوە لە کۆنگرەی ئیستەنبووڵ کردەوە.

سەرۆکی کۆمسیۆنی یەکێتی ئەوروپا (EU) ئورسلا ڤۆن دێر لێین و چارلس میشێل سەرۆکی ئەنجومەنی ئەوروپا، کە لە ئەنقەرەی پایتەخت میوانبوون، لەبارەی ئەو کێشانەوە لێدوانیان دا، کە لە دوای کۆبوونەوەکە لە کۆنگرەیەکی ڕۆژنامەنووسیدا باسیان لێوە کرا.

لە وتەکەیدا لەگەڵ ئەردۆغان سەرۆکی کۆمیسیۆن ڤۆن دێر لیین ڕایگەیاند کە هەردووکیان لەگەڵ چارلس میشێل جەختیان لەسەر بنەمای مافە سەرەتاییەکانی مرۆڤ و دەوڵەتی یاسا کردووەتەوە و ئاماژەی بەوەداوە کە ئەم بابەتانە گرنگی یەکلاکەرەوەیان هەیە بۆ یەکێتی ئەوروپا و بە قووڵی نیگەرانن لە کشانەوەی تورکیا لە پەیماننامەی ئەستەنبوڵ کە ئامانج لێی پاراستنی ژنانە.

ڤۆن دێر لێین ئاماژەی بەوەدا کە لەم هەفتانەی دواییدا کەشی ئەرێنی لە نێوان یەکێتی ئەوروپا و تورکیا دروست بووە، هاوکات پشت بە خواست و پابەندبوونی تورکیا دەبەستێت بۆ پاراستنی ئەو تەوژمە ئەرێنییە. ڤۆن دێر لیین ڕایگەیاند کە ئەوان “شەراکەتێکی کراوە و ڕاستگۆیانە”یان لەگەڵ تورکیا دەوێت و خواستی خۆی بۆ تورکیا دەربڕی بۆ ئەوەی بەردەوام بێت لە یارمەتییە داراییەکانی بۆ پەناخوازان.

ڤۆن دێر لێین سەرۆکی کۆمیسیۆن ڕایگەیاند کە دەیانەوێت پەیوەندی ئابووری نێوان تورکیا و یەکێتی ئەوروپا پتەوتر بکەن و ئامانجیش بێت لە نزیکەوە هاوکاری بکەن لە نوێکردنەوەی یەکێتی گومرگەکان کە پێشتر کارابوو، هەروەها پێشکەوتن تەکنەلۆژیای نوێ لە بواری ژینگەو بوارە دیجیتاڵییەکان کە بۆ هەردوولا قازانج بەخش دەبێت.

ڤۆن دێر لێین ڕایگەیاند، کە هەردوو برۆکسل و ئەنقەرە بە جۆشووەن لە پەرەپێدانی هاوکاریی لە ناوچەکانی سیاسەتی پەناهەندەیی و کۆچکردن، بەرنامەی لێکۆڵینەوەی یەکێتی ئەوروپا و بەرنامەی ئاڵوگۆڕی خوێندکاران، لە کاتێکدا لە داهاتوودا یەکێتی ئەوروپا بێدەنگ نابێت لە بەرامبەر ئەو ئەگەرە نەرێنیانەی لە تورکیا هەیە.

 

جەختکردنەوە لەسەر یاسا و ئازادی ڕادەربڕین

چارلز میشێل سەرۆکی ئەنجومەنی یەکێتی ئەوروپا جەختی کردەوە کە “ژینگەیەکی ئارام و سەقامگیر لە خۆرهەڵاتی دەریای ناوەڕاست” بۆ برۆکسل زۆر گرنگە دوای دەربڕینی کۆبوونەوەیەکی دۆستانە لەگەڵ ئەردۆغان.

میشێل لە میانەی چاوپێکەوتنی لەگەڵ ئەردۆغان ڕایگەیاند کە ئەوان ڕازی بوون لە ماوەی داهاتوودا بە سێ سەردێڕی سەرەکی درێژە بە پەیوەندیەکانی ئەنقەرە-برۆکسل بدەن، هەروەها ئاماژەی بەوەدا کە ئەمانە هاوکاری و کۆچ و پەیوەندی ئابوورین لە نێوان گەلی ئەوروپا و تورکیا.

میشێل کە وەک ئورسولا ڤۆن دێر لێین جەختی لەسەر حوکمی یاسا و بنەمای ئازادیی ڕادەربڕین کردەوە، لە میانەی وتەکانیدا لەگەڵ ئەردۆغان نیگەرانی دەربڕی لە بە ئامانجگرتنی لایەنە سیاسییەکان و میدیاکان لە تورکیا.

 

“پێویستە چەکداری بیانی لە لیبیا پاشەکشە بکەن”

میشێل بەبیرهێنانەوەی سەردانێکی دوو ڕۆژ لەمەوبەری لیبیای وتی ئەوانیش دووبارە داوای کشانەوەی دەستبەجێی هەموو تیرۆریست و چەکدارە بیانییەکانی ئەو وڵاتەیان دوپاتکردەوە. سەرۆکی ئەنجومەن جەختی کردەوە کە یەکێتی ئەوروپا ئامادەیە پەیوەندییەک لەسەر بنەمای هاوکاری و پەیوەندییە دووقۆڵییەکانی بەرژەوەندی بنیات بنێت، هەروەها جەختی کردەوە کە بەردەوام دەبن لە پاراستنی بەرژەوەندییەکانی یەکێتی و دەوڵەتانی ئەندام و بەهاکانی یەکێتی ئەوروپا.

بەشداری کردن لە لوتکەی یەکێتی ئەوروپا سەبارەت بە هەفتەیەک و نیو لەمەوبەر، سەرۆکی دەوڵەت و حکومەت ڕێککەوتن لەسەر ئەوەی کە هەنگاو بە هەنگاو پەیوەندی لەگەڵ تورکیا باشتر بکەن. بەم شێوەیە یەکێتیەکە دەیەوێت لەسەر چەند پرسی جۆراوجۆر کە ناکۆکی لە نێوان برۆکسل و ئەنقەرەدا هەیە، بارگرژییەکان کەم بکاتەوە.

 

یەکەم لێدوانی ئەنقەرە

یەکەم لێدوانی فەرمی تورکیا سەبارەت بە کۆبوونەوەی سەرکردەکانی یەکێتی ئەوروپا لەگەڵ سەرۆک کۆمار، لەلایەن ئیبراهیم کاڵن وتەبێژی سەرۆکایەتیەوە هات. کاڵن لە لێدوانەکەیدا ڕایگەیاندووە، میشێل و ڤۆن دێر لێین “ڕایانگەیاندووە، کە پێویستە پشتیوانی لە ئەجێندای ئەرێنی هەنگاوی کۆنکرێتی بکرێت”.

ئیبراهیم کاڵن لە بەیاننامەیەکی نوسراودا ڕایگەیاند “ئامانجی کۆتایی تورکیا لە پرۆسەی یەکێتی ئەوروپا، ئەندامێتی تەواوە”.

کاڵن لە کۆبونەوەکەدا باسی لەوەش کرد کە لە کۆبونەوەکەدا کێشەی پەنابەران بەرزکراوەتەوە و ئەوەشی وت “پێویستە بە هەستی بەرپرسیارێتی هاوبەشەوە کێشەی پەنابەران چارەسەر بکرێت، ئەو ناسەقامگیریەمان بیرهێنایەوە کە شەپۆلێکی نوێی پەنابەران لە ناوچەکە دروستیان کردووە و پێویستی بە دەستبەجێ تازەکردنەوەی ڕێککەوتننامەی کۆچە لە بەرامبەر قەیرانی مرۆیی”.

 

“ڕێزگرتن لە پرۆسەی یاسایی”

لەبارەی ئەو بابەتانەی وەک دەوڵەتی یاسا و ئازادی ڕادەربڕین، کە سەرکردەکانی یەکێتی ئەوروپا زۆر هەستیارن بەرامبەری، ئیبراهیم کاڵن وتی “ئەوە ڕوون بوو کە پێویستە هەموو لایەک ڕێز لە پرۆسەی یاسایی بگرێت سەبارەت بەو دۆسیانەی لە تورکیا هەیە. هەروەها لە کۆبونەوەکەدا جەخت لەسەر گرنگی ئەوە کرایەوە کە نابێت ڕێگە بە هەندێک دەوڵەتی ئەندام بدرێت پەیوەندییەکانی تورکیا و یەکێتی ئەوروپا بقۆزنەوە”.

هەروەها وتەبێژی سەرۆکایەتی کۆمار کاڵن ڕایگەیاند، کە بڕیاری تورکیا بۆ کشانەوە لە کۆنگرەی ئەستەنبوڵ کە سەرنجی زۆری نێودەوڵەتی بۆ لای خۆی ڕاکێشاوە، وتی “سەرۆکمان ئەو پرسەی سەبارەت بە دەرچوونی تورکیا لە کۆنگرەی ئەستەنبوڵ کە لە چەندین میدیای جۆراوجۆرەوە دەربڕدراوە، ڕوونکردەوە و ڕایگەیاند، کە توندوتیژی دژی ژنان کێشەیەکی جیهانییە و بە بڕیارەوە شەڕ دژی هەموو شێوازەکانی ئەو توندوتیژییە بەردەوام دەبێت”.

1700 جار بینراوە 1 جار ئەمرۆ بینراوە

لێدوانەکان

لێدوان

x

هەواڵی پەیوەندیدار

بڕیارێکی لەناکاوی دادگای مافی مرۆڤی ئەوروپا سەبارەت بە ئەحمەد ئاڵتان

دادگای مافی مرۆڤی ئەوروپا بڕیاری کۆتایی خۆیدا سەبارەت بە دۆسییەی ئەحمەد ئاڵتان، ...